Најголемиот и најзначаен научен експеримент на човештвото - LHC (Large Hadron Collider) е и најголемата надеж на светската научна заедница.
Оваа масивна машина во форма на кружен тунел во должина од 27 километри изградена од Европската Организација за Нуклеарни истражувања CERN се наоѓа на Швајцарско-Француската граница на 150 метри под површината. LHC е најголемиот забрзувач на честички кој може да обезбеди енергии на истите од 7 TV (тераволти).
И покрај стравовите и протестите, реакторот беше вклучен при крајот на минатата година. Но при првичните иницирачки и загревачки тестови, поради грешка во ожичувањето во механизмот за ладење кој има задача да го лади тунелот до температури пониски од оние во Вселената, се случи дефект и дојде до прегревање и топење во еден од калемите. Поради ова дојде до загревање во тунелот, и беше приморано акцелераторот да се исклучи.
Оригинално, поправките беа проценети да траат со недели, подоцна месеци, за на крајот истите да одземат речиси една година. Причината за тоа беше што речиси целата комора требаше прво полека да биде одладена, процес кој може да потрае месец па и повеќе, а истовремено поправките неможеа да се одвиваат за време на зимата.
Локацијата на LHC
Сега по зимскиот период, поправките конечно продолжуваат, и истражувачите се убедени дека рестартот на акцелераторот може да се случи во Јули. Моментално околу 20 или 30 работници работат на поправката, која е проценета на 35 милиони долари, што изгледа незначително во однос на вкупната сума за конструкција на овој монструм која изнесува приближно 10 милијарди долари.
За време на поправките, истражувачите се обидуваат и да додадат неклку усовршувања на детекторите. Тие веруваат дека тоа ќе можат да го направат до планираниот рок за рестартирање на машината, а истовремено зголемувајќи го нејзиниот потенцијал. Возбудувањата меѓу научниците се големи исто како и пред една година, и всушност, сите работат напорно за да бидат и уште повеќе подготвени кога ќе почне повторното пуштање на LHC.
Научниците вршат подобрување на две клучни компоненти на системот. Првиот е ATLAS детекторот на честички за општи намени, и вториот е CMS (Compact Muon Solenoid), исто така детектор за општи намени. Двата заедно во пар ќе бараат одговор за потеклото на масата и материјата.
Главната цел на LHC е да се добие т.н. Хигс босон честичка или позната под прекарот како "Божја честичка" која се теоретизира дека постои но досега не е докажана. Оваа уникатна честичка се верува дека е одговорна за потеклото на масата и материјата и се верува дека била присутна при првите моменти од настанокот на Универзумот во Големата Експлозија позната како Биг Бенг. Нејзиното откривање би можело да помогне во одгатнување на една од најголемите мистерии во светот на квантната физика. Лин Еванс, поранешен лидер на проектот LHC кој сега е инволвиран во поправките, објаснува: "Тоа е честичка која го означила почетокот на постоењето на сите други честички и на целата материја."
Самиот CMS сензор користи мрежа од 100,000 компјутери низ светот за анализирање на неговите податоци. Научниците од Универзитетот Принстон веруваат дека смислиле и нов начин за поефикасно обработување, анализирање и чување на податоците, и сега се работи на негово имплементирање.
Како и да е една работа е сосема сигурна кога е во прашање LHC - научната заедница оправдано има високи очекувања од летниот рестарт на експериментот.
ATLAS детекторот
